Thay khớp · 5 phút đọc

Thoái hóa khớp nặng: Khi nào có chỉ định thay khớp gối, khớp háng nhân tạo?

BS.CKI Nguyễn Duy Anh Chuyên khoa Ngoại — Chấn thương Chỉnh hình

Thoái hóa khớp gối và khớp háng là bệnh lý mạn tính tiến triển phổ biến ở người trung niên và cao tuổi. Khi sụn khớp bị bào mòn trơ xương, mỗi bước đi trở thành một cực hình. Tuy nhiên, phẫu thuật thay khớp nhân tạo luôn là bước can thiệp cuối cùng sau khi mọi phương pháp bảo tồn đã được áp dụng đúng mức.

1. Bậc thang điều trị thoái hóa khớp chuẩn y khoa

Trước khi đưa ra chỉ định phẫu thuật thay khớp, người bệnh cần được tiếp cận theo đúng bậc thang điều trị:

• Bậc 1 — Thay đổi lối sống & Tập luyện: Giảm cân (mỗi 1kg cân nặng giảm giúp giảm 4kg áp lực lên khớp gối khi bước đi), bơi lội, đạp xe, tránh ngồi xổm hay leo cầu thang nhiều.
• Bậc 2 — Điều trị nội khoa & Vật lý trị liệu: Sử dụng thuốc giảm đau kháng viêm đúng liều, bổ sung dưỡng chất sụn khớp, tập mạnh nhóm cơ quanh khớp.
• Bậc 3 — Can thiệp ít xâm lấn (Tiêm khớp): Tiêm chất nhờn Acid Hyaluronic bổ sung dịch khớp hoặc tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) dưới hướng dẫn siêu âm nhằm giảm viêm và kích thích tái tạo mô sụn.
• Bậc 4 — Phẫu thuật thay khớp: Khi các bậc trên không còn kiểm soát được cơn đau và hạn chế vận động.

2. Khi nào người bệnh CẦN phẫu thuật thay khớp?

Bác sĩ Chuyên khoa Chấn thương Chỉnh hình sẽ chỉ định thay khớp gối hoặc khớp háng khi hội đủ các tiêu chuẩn sau:

1. Đau nghiêm trọng không đáp ứng thuốc: Cơn đau xuất hiện liên tục cả khi nghỉ ngơi hoặc đau thức giấc vào ban đêm, làm suy giảm chất lượng cuộc sống rõ rệt.
2. Hạn chế vận động nặng: Người bệnh không thể tự đi bộ quá 50 - 100m, khó khăn khi đứng lên ngồi xuống, leo cầu thang hoặc tự mặc quần áo.
3. Biến dạng trục chi rõ rệt: Chân bị cong vẹo chữ O (vòng kiềng) hoặc chữ X, dáng đi khập khiễng, ngắn chi.
4. Hình ảnh X-quang giai đoạn muộn (Giai đoạn 3 - 4): Khe khớp hẹp hoàn toàn (xương chạm xương), đặc xương dưới sụn, xuất hiện nhiều gai xương lớn và khuyết xương.

3. Khớp nhân tạo có tuổi thọ bao lâu?

Với vật liệu y sinh học hiện đại (Hợp kim Titanium, Cobalt-Chromium và đệm nhựa Polyethylene siêu cao phân tử Cross-linked), tuổi thọ của khớp nhân tạo ngày nay có thể đạt từ 15 đến 25 năm hoặc lâu hơn nếu người bệnh sử dụng và gìn giữ đúng cách.

4. Quá trình tập phục hồi sau phẫu thuật

Nhiều người bệnh lo sợ rằng sau mổ thay khớp sẽ phải nằm bất động lâu. Ngược lại, quan điểm Chấn thương Chỉnh hình hiện đại là tập vận động rất sớm:

• Ngày 1 sau mổ: Tập gập duỗi thụ động tại giường và bắt đầu tập đứng dậy có khung tập đi (Walker).
• Ngày 2 - 3 sau mổ: Tập đi lại hành lang có trợ giúp và tự chủ vệ sinh cá nhân.
• Sau 4 - 6 tuần: Người bệnh có thể bỏ khung tập, chuyển sang dùng gậy hoặc tự đi lại bình thường không đau.