Bệnh lý Gân & Bàn tay · Chấn thương Chỉnh hình
Hội chứng De Quervain: đau cổ tay ngón cái, mẹ bỉm bế con đau nhói và khi nào cần mổ?
BS.CKI Nguyễn Duy Anh
Khoa Ngoại Chấn thương Chỉnh hình · BVĐK Bưu Điện TP.HCM · CCHN: 051210/HCM-CCHN
ĐIỂM CỐT LÕI CẦN NHỚ (TÓM TẮT 30 GIÂY)
- Bản chất bệnh: Viêm dày hẹp bao gân khoang duỗi thứ nhất ở mỏm trâm quay cổ tay (gân dạng dài APL và duỗi ngắn EPB), kinh điển ở mẹ bỉm sữa bế con ("Mommy's Thumb"), người bấm điện thoại nhiều hoặc chơi pickleball.
- Dấu hiệu đặc trưng: Đau chói gốc ngón cái khi vắt khăn, mở nắp chai, bế bé. Tự kiểm tra bằng nghiệm pháp Eichhoff: nắm 4 ngón tay ôm ngón cái rồi bẻ nghiêng cổ tay về phía ngón út gây đau điếng.
- Ranh giới điều trị: Giai đoạn sớm đáp ứng 85% – 90% với nẹp ngón cái Spica và tiêm bao gân dưới siêu âm. Giai đoạn xơ dính dày cộm: tiểu phẫu giải phóng bao gân 10 – 15 phút dứt điểm 100%.
- Hành động ngay: Không đắp lá thuốc mù quáng gây hoại tử da. Thăm khám siêu âm chuyên khoa để khảo sát vách ngăn phụ.
MỤC LỤC BÀI VIẾT
1. Bảng đối chứng 3 giai đoạn lâm sàng & Phác đồ can thiệp
| Giai đoạn lâm sàng | Triệu chứng điển hình | Phác đồ can thiệp tối ưu |
|---|---|---|
| Giai đoạn 1: Cấp tính (< 3 tuần) | Đau âm ỉ mỏm trâm quay khi cử động ngón cái, chưa sưng gồ cộm rõ. | Bất động bằng nẹp ngón cái Spica 2 – 3 tuần, chườm lạnh, dùng NSAIDs ngắn ngày. |
| Giai đoạn 2: Bán cấp (3 – 6 tuần / Kháng thuốc) | Đau chói dữ dội khi cầm nắm, vắt khăn. Gốc ngón cái sưng gồ, Eichhoff (+). | Tiêm bao gân dưới hướng dẫn siêu âm. Định vị chính xác vách ngăn phụ APL/EPB. Khỏi 85% – 90%. |
| Giai đoạn 3: Mạn tính xơ dính (> 6 tuần / Tái phát) | Đau buốt liên tục, bao gân xơ hóa dày cộm như hạt đậu, co duỗi lạo xạo. | Tiểu phẫu mở rộng giải phóng bao gân khoang 1 (10 – 15 phút, tê tại chỗ, bảo tồn thần kinh quay). Khỏi 100%. |
2. Dấu hiệu Cờ đỏ (Red Flags) cấp cứu gân
DẤU HIỆU CẦN ĐẾN BỆNH VIỆN THĂM KHÁM KHẨN CẤP:
- Tê bì, mất cảm giác hoặc đau buốt như điện giật mu ngón cái: Cảnh báo nhánh nông thần kinh quay (Superficial Radial Nerve) đang bị chèn ép hoặc bị đâm trúng do tiêm mù ở cơ sở không chuyên khoa.
- Mỏm trâm quay sưng to, nóng đỏ rực hoặc kèm sốt cao rét run: Cảnh báo viêm bao gân mủ nhiễm trùng cấp cứu (hay gặp sau đắp thuốc lá, tiêm chích nhiễm bẩn).
- Ngón cái rơi thõng, mất hoàn toàn khả năng dang duỗi: Nghi ngờ đứt gân duỗi ngón cái.
3. Nghiệm pháp tự kiểm tra & Kỹ thuật tiểu phẫu 10 phút
Nghiệm pháp Eichhoff: Nắm 4 ngón tay bọc lấy ngón cái rồi bẻ gập cổ tay về phía ngón út. Nếu đau nhói như dao cắt ở mỏm trâm quay, bạn đã mắc hội chứng De Quervain.
- Tiểu phẫu giải phóng bao gân (10 – 15 phút): Gây tê tại chỗ không đau, đường mổ nhỏ 1.5cm theo nếp cổ tay.
- Bảo tồn vi phẫu: Phẫu tích bảo vệ nhánh nông thần kinh quay, mở rộng bao gân khoang 1 và cắt vách ngăn phụ. Cử động ngón cái nhẹ nhõm ngay trên bàn mổ.
Lời khuyên từ BS.CKI Nguyễn Duy Anh:
Mẹ bỉm khi bế con nên luồn cả cẳng tay đỡ lưng mông bé để phân bổ đều lực. Tuyệt đối không đắp lá nam tránh bỏng loét hoại tử lộ gân nguy hiểm.
Khuyến cáo y khoa (Medical Disclaimer): Nội dung mang tính chất giáo dục y khoa. Người bệnh không tự ý tiêm chích thuốc mà cần được bác sĩ chuyên khoa CTCH thăm khám và siêu âm định vị chuẩn xác.
Tài liệu tham khảo chuyên ngành (Medical References)
- American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). De Quervain's Tendinosis Clinical Evaluation.
- Green's Operative Hand Surgery, 8th Edition. Stenosing Tenosynovitis of the First Dorsal Compartment, 2022.
- Campbell's Operative Orthopaedics, 14th Edition. Tendon Disorders of the Wrist and Hand.
Khám & Điều trị De Quervain với BS.CKI Nguyễn Duy Anh
Bác sĩ trực tiếp siêu âm chẩn đoán vách ngăn phụ, tiêm bao gân định vị hoặc tiểu phẫu 10 phút:
- Cơ sở 1: Bệnh viện Đa khoa Bưu Điện (Lô B9, Đ. Thành Thái, Hòa Hưng, TP.HCM) — Can thiệp chuyên sâu, tiêm siêu âm và phẫu thuật.
- Cơ sở 2: Phòng khám ngoài giờ (Nhà riêng Bác sĩ) (519/61 Âu Cơ, Phường Tân Phú, TP.HCM) — T2 – T6 (16g30 – 20g00), T7 & CN (18g30 – 20g00).
- Cơ sở 3: Phòng khám Đa khoa Sài Gòn - Gò Công (6/5 Nguyễn Trọng Dân, Long Thuận, Đồng Tháp) — T7 & CN (07g00 – 16g30).