Gãy xương · 5 phút đọc

Gãy xương: Khi nào nên bó bột, khi nào cần phẫu thuật kết hợp xương?

BS.CKI Nguyễn Duy Anh Chuyên khoa Ngoại — Chấn thương Chỉnh hình

Khi không may bị tai nạn gãy xương, phản xạ tâm lý tự nhiên của hầu hết người bệnh là: Bác sĩ ơi ráng bó bột giúp tôi tôi sợ mổ lắm!. Tuy nhiên, trong phẫu thuật Chấn thương Chỉnh hình, việc lựa chọn bó bột hay mổ kết hợp xương phải dựa trên nguyên tắc cơ học và sinh học để xương liền đúng trục và tránh di chứng cứng khớp.

1. So sánh Bó bột và Mổ kết hợp xương

Phương pháp Bó bột (Điều trị bảo tồn)

• Ưu điểm: Không phải rạch da, không mất máu, không có nguy cơ nhiễm trùng vết mổ và chi phí điều trị thấp.
• Nhược điểm: Phải bất động qua 2 khớp lân cận trong thời gian dài (4 - 8 tuần), dễ dẫn đến teo cơ, cứng khớp, ngứa ngáy, khó chịu khi tắm rửa, và có nguy cơ di lệch thứ phát sau khi chi hết sưng.

Phương pháp Phẫu thuật Kết hợp xương (Nẹp vít, đinh nội tủy)

• Ưu điểm: Nắn chỉnh xương về đúng giải phẫu 100%, cố định vững chắc ngay lập tức. Người bệnh có thể cử động và tập phục hồi chức năng các khớp liền kề chỉ sau vài ngày, tránh teo cơ cứng khớp.
• Nhược điểm: Là can thiệp phẫu thuật, có vết mổ cần chăm sóc và một số trường hợp cần phẫu thuật thì 2 để tháo dụng cụ (nẹp vít/đinh) sau 1 - 2 năm.

2. Những trường hợp NÊN ĐIỀU TRỊ BẢO TỒN (Bó bột / Nẹp cố định)

1. Gãy không di lệch hoặc di lệch ít có thể chấp nhận: Các diện gãy còn cài vào nhau vững chắc.
2. Gãy xương ở trẻ em: Xương trẻ em có màng xương rất dày và khả năng tự chỉnh sửa (Remodeling) tuyệt vời, phần lớn chỉ cần nắn chỉnh và bó bột là liền đẹp.
3. Các vị trí gãy dễ liền: Như gãy xương đòn ít di lệch (đeo đai số 8), gãy xương bàn chân/bàn tay không lệch trục.

3. Những trường hợp BẮT BUỘC PHẢI PHẪU THUẬT

1. Gãy phạm khớp: Ổ gãy đi vào diện sụn khớp (khớp gối, cổ chân, khuỷu tay, cổ tay). Bắt buộc phải mổ đặt lại mặt khớp phẳng mịn từng milimet để tránh thoái hóa khớp sau chấn thương.
2. Gãy di lệch lớn, không thể nắn kín: Hai đầu xương chồng ngắn, gập góc hoặc xoay trục mà nắn chỉnh bó bột không thể giữ được.
3. Gãy kèm tổn thương mạch máu, thần kinh: Cần phẫu thuật cấp cứu để giải phóng, khâu nối vi phẫu mạch máu và thần kinh.
4. Gãy hở (đầu xương đâm thủng da ra ngoài): Cần phẫu thuật cắt lọc vết thương khẩn cấp để phòng ngừa viêm xương tủy xương.
5. Gãy xương ở người cao tuổi (Gãy cổ xương đùi, gãy liên mấu chuyển): Mổ cố định hoặc thay khớp sớm giúp người già ngồi dậy và tập đi sớm, tránh các biến chứng nằm lâu nguy hiểm đến tính mạng như viêm phổi ứ đọng, loét tì đè vùng cùng cụt, thuyên tắc mạch phổi.